12.12.2025
JASKINIA LODOWA VATNAJÖKULL
Islandia przez niektórych nazywana jest krainą, bądź królestwem ognia i lodu. Ogień jest nawiązaniem do wulkanów, zlokalizowane na wyspie, a lód do lodowców, które pokrywają tutejsze ziemie. Jest ich około 269. Ale jest coś jeszcze, z czego słynie ta piękna kraina. A mianowicie niesamowite lodowe jaskinie o swojej nietuzinkowej krętej formie i niebieskiej barwie. W tym przewodniku skupimy się na jaskini lodowej Vatnajökull i lodowcu, o tej samej nazwie.
OPIS
Jaskinia lodowa Vatnajökull jest jedną z największych naturalnych jaskiń lodowych na Islandii. Zachwyca ona turystów swoimi rozmiarami, pięknymi niebieskimi barwami, czarującą strukturą oraz spokojem panującym w jej wnętrzu. Gra światła, która rozgrywa się w jej wnętrzu, tworzy surrealistyczną atmosferę, co sprawia, że jest to miejsce obowiązkowe dla miłośników przyrody oraz fotografów.
Lodowiec Vatnajökull, zwany też czasem „lodowcem Vatna”, jest jedną z największych czap lodowych w Europie, która pokrywa około 7 – 8% powierzchni Islandii (dane zależne od źródła). Jego powierzchnia wynosi 7700 – 8300 kilometrów kwadratowych (dane zależne od źródła), a średnia grubość lodu to około 380 – 400 metrów. Jego krajobraz jest bardzo zróżnicowany, składający się z gór, dolin, kanionów, wodospadów, rzek lodowcowych, a nawet wulkanów, które znajdują się pod powierzchnią grubej warstwy lodu. Grímsvötn, Bárðarbunga i Öræfajökull to wulkany, które są wciąż aktywne. Na południowym krańcu można zobaczyć majestatyczną lagunę lodową Jokulsarlon, która powstała w wyniku topnienia lodowca Breidamerkurjokull, będącego częścią Parku Narodowego Vatnajokull, który jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Islandii, jeśli chodzi o rezerwaty przyrody. Laguna składa się z gór lodowych, które odrywają się od lodowca i dryfują w kierunku Oceanu Atlantyckiego.
Lodowiec Vatnajökull jest klasyfikowany jako czapa lodowa, to znaczy, że masa lodowa, która pokrywa dany obszar często charakteryzuje się stosunkowo płaską powierzchnią z wybrzuszeniami na szczytach gór i wulkanów, które pokrywają. Czapy lodowe, takie jak Vatnajökull, powstają w regionach polarnych lub wysokogórskich, gdzie nagromadzenie się śniegu jest większe/szybsze niż jego topnienie, co prowadzi do stopniowego gromadzenia się lodu w miarę upływu czasu. Takie lodowce są w nieustannym „ruchu”, ponieważ lód często kruszy się pod wpływem własnego ciężaru i przez co m.in. kaniony lodowe oraz obrzeża lodowca nigdy nie wyglądają tak samo, a ich forma często się zmienia. Ponadto Vatnajökull ma liczne lodowce wyprowadzające (wypływowe), które rozciągają się od jego środka i spływają dolinami, rzeźbiąc tym samym tamtejszy krajobraz. Lodowce wyprowadzające w Vatnajökull są odpowiedzialne za formacje składające się na tutejsze języki lodowcowe czy niesamowite lodowe jaskinie.
JAK POWSTAŁ VATNAJÖKULL
Lodowiec Vatnajökull został ukształtowany przez czynniki geologiczne trwające tysiące lat. Jego formowanie rozpoczęło się podczas epok lodowcowych, a zwłaszcza w trakcie ostatniego zlodowacenia, czyli mniej więcej 110 000 lat temu i zakończyło się około 12 000 – 14 000 lat temu. W trakcie epok lodowcowych śnieg gromadził się w środkowej części Islandii, gdzie stopniowo pod wpływem bardzo niskich temperatur zamieniał się w lód, tym samym tworząc ogromną pokrywę lodową. Z biegiem czasu warstwa śniegu i lodu stawała się coraz grubsza i rozleglejsza, tworząc wielki lodowiec pokrywający coraz większy obszar wyspy.
Pod wpływem ciężaru oraz nacisku gromadzącego się lodu i śniegu (co przyczyniało się do powiększania się lodowca i jego „przemieszczania się”), lodowiec pod swoją pokrywą zaczął formować doliny w kształcie litery U oraz kaniony. Około 20 000 lat temu pokrywa lodowa zaczęła topnieć i stopniowo cofała się w głąb lądu, a 10 000 lat temu pokrywała już tylko najwyższe góry w centralnych wyżynach wyspy. Od tego momentu Vatnajökull jest największym lodowcem na Islandii i drugim w Europie (po czapie lodowej Severny na Nowej Ziemi w Rosji).
ears. Its formation began during the ice ages, especially during the last glaciation, approximately 110,000 years ago, and ended about 12,000–14,000 years ago. During the ice ages, snow accumulated in central Iceland, where it gradually turned into ice under the influence of very low temperatures, thus creating a huge ice sheet. Over time, the layer of snow and ice became thicker and more extensive, forming a large glacier covering an increasingly larger area of the island.
Under the weight and pressure of the accumulating ice and snow (which contributed to the growth of the glacier and its “movement”), the glacier under its cover began to comprise U-shaped valleys and canyons. About 20,000 years ago, the ice sheet began to melt and gradually retreated inland, and 10,000 years ago it covered only the highest mountains in the central highlands of the island. Since then, Vatnajökull has been the largest glacier in Iceland and the second largest in Europe (after the Severny Island ice cap on Novaya Zemlya in Russia).
JAK POWSTAJĄ JASKINIE LODOWE NA ISLANDII
W niektórych krajach jaskinie lodowe co roku wyglądają prawie tak samo, ponieważ temperatura nie ulega dużym wahaniom. Natomiast jaskinie na Islandii są inne. Lód topnieje latem z powodu wzrostu temperatury i nasłonecznienia, co przyczynia się do formowania kanałów wodnych, które powstają w lodowcu lub u jego podstawy. Wtedy woda przepływająca przez lodowiec tworzy szczeliny, tunele, komory i korytarze, które wspólnie tworzą tamtejsze jaskinie. Latem są one zazwyczaj zapełnione wodą i niedostępne dla zwiedzających. Kiedy jesienią temperatura spada, a lodowce przestają topnieć, przepływ wody w jaskiniach zaczyna się zmniejszać i bardzo często, ustaje całkowicie zimą, gdy temperatura jest poniżej zera. W rezultacie w taki oto sposób powstają jaskinie lodowe. Wtedy przewodnicy zaczynają szukać nowych jaskiń, wystarczająco dużych i bezpiecznych, aby można było je udostępnić turystom. Natomiast gdy zdarzają się cieplejsze zimy, bardziej deszczowe i z silnym wiatrem, jaskinie dalej mogą być częściowo zalane wodą i w takim przypadku z powodów bezpieczeństwa, takie jaskinie nie są udostępniane turystom do zwiedzania.
DLACZEGO LÓD W JASKINI JEST „NIEBIESKI”?
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech lodowych jaskiń na Islandii jest niewątpliwie ich piękny niebieski kolor. Lód lodowcowy wydaje się być niebieski, a głównym czynnikiem na to wpływającym jest jego gęstość, która jest znacznie większa niż zwykły lód, taki jak na przykład wyjęty z zamrażarki. Lód ten jest także znacznie grubszy. Jest to wynik procesu trwającego tysiące lat, w którym to płatki śniegu, które spadły najpierw na zamarznięte podłoże, a później na lód, są ściskane przez kolejny śnieg, który spadał i który ponownie zamarza, zamieniając się w lód. Kiedy pod wpływem masy lodu oraz śniegu dochodzi do kompresji, pęcherzyki powietrza są wypychane na powierzchnie, przez co lód staje się coraz gęstszy. Gdy bryła lodu jest już zbyt gęsta, by zawierała w sobie powietrze, światło wtedy może przenikać głębiej. A im głębiej światło przenika przez taki lód, tym więcej traci po drodze barwy czerwonej (a także inne barwy) z wyjątkiem niebieskiego, przez co lód dzięki temu ma tak niesamowitą kolorystykę. Dlatego właśnie lód lodowcowy na Islandii ma ten magiczny odcień koloru niebieskiego tworzący hipnotyzującą atmosferę wewnątrz jaskiń.
LOKALIZACJA
Lodowiec Vatnajökull znajduje się w południowo-wschodniej części Islandii, natomiast sama jaskinia Vatnajökull jest na jego obrzeżu, a konkretnie na terenie lodowca Breidamerkurjokull, który jest wylotowym lodowcem dla znacznie większego lodowca Vatnajökull.
Podróż samochodem z Reykjavíku do jaskini lodowej, zajmuje około 5 godzin, a droga prowadzi wzdłuż pięknego wybrzeża, które graniczy z Oceanem Atlantyckim. Miejscem spotkań dla większości wycieczek, czy to na lodowiec Vatnajökull, czy do jaskini jest parking przy lagunie lodowcowej Jökulsárlón.
CO TRZEBA WIEDZIEĆ
- Zaleca się dokonywać rezerwacji wycieczki z wyprzedzeniem, aby mieć pewność, że zarezerwujemy termin, który nam najbardziej odpowiada.
- Przed wyruszeniem w drogę sprawdź pogodę i warunki panujące w obszarze lodowca.
- Jeśli chcemy dojechać na miejsce we własnym zakresie lub zwiedzić też inne piękne miejsca na Islandii na własną rękę, polecanymi portalami do wynajęcia samochodu są m.in.: Iceland Cars, Cars Iceland, Lotus Car Rental, Reykjavik Cars, Star Car Rental i Zero Car.
- Zawsze wybieraj się na wycieczkę do jaskini, czy na lodowiec z przewodnikiem.
- Unikaj dotykania ścian jaskini i pozostawiania śmieci.
CO ZE SOBĄ WZIĄĆ
- Buty turystyczne, ocieplane i wodoodporne są niezbędne podczas zwiedzania lodowych jaskiń. Jeśli nie masz takiego obuwia, biura turystyczne, które organizują wędrówki do jaskiń, czy na lodowce często mają w swej ofercie opcję wypożyczenie sprzętu za opłatą.
- Należy pamiętać, by ubrać ciepłe i wodoodporne spodnie, kurtkę oraz rękawiczki. Najlepiej ubrać się warstwowo.
- Jeśli mamy taką sposobność, to zaleca się wziąć ze sobą kask z możliwością przymocowania na nim latarki czołowej.
- Dla fotografów niezbędny będzie statyw, ponieważ słabe oświetlenie utrudnia zrobienie ostrych zdjęć.
- Można wziąć ze sobą przekąski takie jak batoniki energetyczne lub orzechy. Warto mieć też przy sobie termos z gorącą herbatą.
- Zabierz ze sobą aparat fotograficzny 😊, ale nie używaj lampy błyskowej.
KIEDY NAJLEPIEJ ODWIEDZIĆ JASKINIE
Jaskinie lodowe na Islandii najlepiej zwiedzać zimą, a konkretnie od połowy listopada do połowy marca. Poza tym okresem wyższe temperatury powodują topnienie lodowca, co sprawia, że zwiedzanie jaskiń jest niebezpieczne ze względu na płynącą wodę w szczelinach i korytarzach lodowców.
ATRAKCJE W POBLIŻU JASKINI VATNAJÖKULL
Laguna lodowcowa Jökulsárlón – jest jedną z najpopularniejszych atrakcji na trasie do Vatnajökull. To przepiękne jezioro lodowcowe, które powstało w latach 20. XX wieku i nadal się powiększa. Obecnie jest to najgłębsze jezioro na Islandii, a jego głębokość wynosi 248 metrów (814 stóp). Góry lodowe z języka lodowca Breiðamerkurjökull dryfują po powierzchni jeziora, by ostatecznie dotrzeć do północnego Atlantyku.
Plaża Diamentowa – to miejsce, które znajduje się przy lagunie lodowcowej Jökulsárlón, gdzie kawałki dryfujących gór lodowych, które się od nich odłupią, osiadają na tamtejszej plaży. Lecz nie jest to zwykła plaża. Tamtejszy piasek ma kolor czarny, ponieważ jest on pochodzenia wulkanicznego. Powstaje wtedy śliczny widok diamentowych kostek lodu rozrzuconych po czarnej plaży i stąd właśnie wzięła się nazwa.
PRZYDATNE LINKI
Wycieczki do lodowej jaskini Vatnajökull:
https://www.cafevatnajokull.is/tour/vatnajokull-premium-ice-cave-tour
https://ice-guardians.com/tour/crystal-ice-cave-adventure/
CIEKAWOSTKI
Vatnajökull wymawia się jako „Vat-nah-yer-kutl”.
Erupcje pod lodem mogą prowadzić do tzw. jökulhlaups, czyli do gwałtownych powodzi lodowcowych.
Latem po Lagunie Jökulsárlón odbywają się wycieczki łodzią lub amfibią. Ofertę można znaleźć na oficjalnych stronach firm, które świadczą tego typu usługi. Są to: Ice Lagoon oraz Glacier lagoon.
PODSUMOWANIE
Jaskinia lodowa Vatnajökull to niewątpliwie przepiękne miejsce na mapie Islandii. Dzięki swym niesamowitym labiryntom i niebieskiej barwie lodu zwiedzający tę grotę, na pewno będą wręcz zahipnotyzowani jej urokiem, a fotografowie spędzą tu długie chwile na uchwyceniu pięknych kadrów. Biorąc pod uwagę fakt, że w pobliżu odbywają się zorganizowane wędrówki na lodowiec Vatnajökull, czy rejsy łodzią po lagunie Jökulsárlón, to z pewnością nie jest to miejsce, które można „odhaczyć” ze swojej listy podróżniczej w przeciągu jednego dnia zwiedzania.
Autor David Phan, źródło flickr.com.
Author David Phan, source flickr.com.
POLEĆ ARTYKUŁ
ODWIEDŹ TAKŻE
CUESTA DEL LIPÁN
WYSPA LORD HOWE
